Doen wat nodig is

Leefwereld als bron van innovatie

Analyse leefwereld: 100 casussen

Met de komst van de wijkteams is in veel gemeenten een verbeterslag gemaakt op het integraal aanbieden van zorg en welzijn. Veel huishoudens hebben echter ook problemen die hun bestaanszekerheid raken. Denk hierbij aan werkloosheid en armoede-, schulden- en/of woonproblematiek. 

In dit soort huishoudens komen meerdere wetten samen vanuit de landelijke overheid, maar ook verschillende verordeningen en uitvoeringsbepalingen die gemeenten zelf hebben opgesteld voor het sociaal domein. Elke afdeling van een gemeente kent immers eigen regelgeving, werkprocessen en routines, die voor een groot deel consistent en goed uitlegbaar zijn. De optelsom van al die regelingen sluit echter dikwijls niet aan op de complexe situatie van huishoudens met meervoudige problematiek. Gevolg is dat wijkteams in hun streven naar integrale ondersteuningsplannen tegen knelpunten aanlopen.

Publicatie 'Doen wat nodig is'

Honderd casussen - geselecteerd door sociaal werkers uit onze wijkteams - staan aan de basis van de publicatie 'Doen wat nodig is'. Casussen waarbij zij ervoeren dat inwoners in de knel komen door botsende logica's van verschillende wetten, regelgeving en routines en/of vastlopen in de (gemeentelijke) bureaucratie of werkprocessen. Niet zelden zijn dit casussen waarbij sociaal werkers zelf wel een oplossing voor ogen hadden, maar deze vanwege de regelgeving niet formeel in gang mogen zetten. 

In de publicatie doen we de volgende twee kernobservaties die met veel praktijkvoorbeelden nader worden toegelicht:

  1. De ondersteuningsparadox: het systeem als geheel (beleid, regels, kaders) dat de inwoner moet ondersteunen is versnipperd, bureaucratisch en daarmee te complex voor de kwetsbare doelgroep in onze maatschappij. In plaats van ondersteunen genereert het systeem extra knelpunten, die vaak voortkomen uit de botsende principes van 'rechtmatigheid en doelmatigheid'. De doorgevoerde efficiency in de administratieve organisaties versterken deze paradox.  
  2. De onmogelijkheid van maatwerk: de voorwaarden binnen onze gemeenten voor een integraal ondersteuningsplan gebaseerd op maatwerk zijn onvoldoende aanwezig. Onze gemeenten hebben in verschillende mate ruimte gegeven aan wijkteams om te sturen op inzet van (aanvullende) zorg, maar de handelingsruimte voor sociaal werkers om op het gebied van schulden, inkomen, armoede en wonen besluiten te nemen en budgeten in te zetten, is nog niet voldoende. Kortom: de wijze van sturing, financiering en verantwoording is nog afkomstig uit het 'oude systeem'. Dat maakt de speelruimte voor sociaal werkers zeer beperkt.

We sluiten het boekje vervolgens af met beknopte beschrijvingen van experimenten die binnen de City Deal Inclusieve Stad opgepakt gaan worden. 

De publicatie is een uitgave van de vijf City Deal-gemeenten.

Terugblik landelijk congres

De vuurdoop van de publicatie 'Doen wat nodig is' was op 12 oktober 2016, tijdens een landelijk congres in de Jaarbeurs. 

Met meer dan 300 deelnemers kijken we terug op een succesvol congres, waarbij mensen tijdens het plenaire deel kennismaakten met de analyse van de 100 casussen en in werksessies meer te weten kwamen over de eerste contouren van de experimenten. 

Krijg een impressie van het congres: 

Het congres was een samenwerking van City Deal Inclusieve Stad, Platform31, Initiate (VNG) en het G32-Stedennetwerk.