Resultaten onderzoek

Onderzoeksopbrengsten van de City Deal-aanpak

Onderzoek: 'Inwoners met complexe problemen beter geholpen bij maatwerkaanpak City Deal'

In 2017 hebben de gemeenten Eindhoven, Enschede, Leeuwarden, Utrecht en Zaanstad samen met het Rijk ervaringen opgedaan in City Deal Inclusieve Stad met een andere manier van werken in de ondersteuning van kwetsbare inwoners met complexe problematiek. Doel was om meer mogelijkheden te organiseren om maatwerk te leveren door sociaal werkers van de wijkteams, om zo betere ondersteuning te kunnen bieden tegen hetzelfde budget.

Het Verwey-Jonker Instituut haalde de ervaringen van betrokken huishoudens en wijkteamprofessionals op. Het onderzoeksbureau analyseerde voor het onderzoek ruim 85 casussen uit de vijf steden waarbij de nieuwe aanpak is toegepast en interviewde 52 huishoudens en 43 sociaal werkers. Ook spraken zij met betrokkenen uit de steden en het Rijk. Onderzoeker Freek de Meere: “Het blijkt in de deelnemende steden mogelijk om de systeemwereld een gezicht te geven, snelle samenwerking tussen de sociaal werkers en de gemeentelijke afdelingen tot stand te brengen  en met maatwerkoplossingen cliënten te helpen die vastlopen of dreigen vast te lopen.” 

Hoge waarderingen van cliënten 

De cliënten uit de onderzochte casuïstiek zijn erg tevreden over de ondersteuning op maat die zij van hun wijkteam hebben gekregen. In het algemeen is hun welbevinden vergroot door concrete gevolgen, zoals een woonruimte die geregeld is of een betalingsregeling die getroffen is. Cliënten zeggen zich rustiger te voelen, minder depressief te zijn en ervaren meer voldoening. Zij geven het resultaat van de ondersteuning gemiddeld een ruime 8,5. Veel cliënten geven een negen of een tien. De Meere: “Deze hoge waarderingen zien we terug in alle vijf de steden. Daarnaast komt uit het onderzoek naar voren dat de aanpak in de steden ertoe heeft bij gedragen dat mensen een beter zelfbeeld kregen en daarmee ook (weer) toekomstperspectief.”

Groei kostenbewustzijn bij sociaal werkers

Sociaal werkers blijken in de experimenteerperiode in staat om buiten de gebaande paden te denken en te handelen. Door onder meer trainingen, nauwe samenwerking met de gemeente en andere instanties en de inzet van een flexibel (maatwerk) budget konden zij daadwerkelijk ruimte pakken. Ook is hun bewustzijn van de kosten die gemoeid zijn met het inzetten van ondersteuningsaanbod vergroot. De Meere: “Veel sociaal werkers geven aan dat hun werk dankzij de geboden ruimte effectief, uitdagend en bevredigend is.” Voorwaarde hierbij is wel dat de werkdruk niet te hoog wordt. “Het samen met inwoners zoeken naar eenvoudige oplossingen kost vaak meer tijd dan een formele regel toepassen of een ingekochte voorziening toekennen.” Maatwerk kost daarmee meer tijd, maar levert uiteindelijk wel meer op.  

De ambitie van de Inclusieve Stad dat goede hulpverlening verleend kan worden tegen een lager budget door het toepassen van maatwerk, wordt in veel cases ondersteund. Het Verwey-Jonker Instituut heeft echter geen effectstudie kunnen doen door de diversiteit in de aanpak en de problematiek. 

Vervolgtraject met meer steden

De leerervaringen van de City Deal zijn volgens Verwey-Jonker rijk. Om de leerervaringen door te kunnen trekken en o.a. meer focus aan te leggen op de samenwerking met Rijksuitvoerings-organisaties gaan de vijf steden en het Rijk dan ook de komende twee jaar door. De steden Amsterdam, Den Haag, Delft en Tilburg hebben zich hierbij aangesloten. Onder de titel ‘Eenvoudig Maatwerk’ zetten zij in op het voorkomen van verstrikking in de bureaucratie met meer schulden, onnodige reparatiekosten en menselijk leed tot gevolg. Dit doen zij samen met de belangrijkste Rijksoverheidsinstanties, zoals het CJIB, SVB en CAK. 

De onderzoeksrapportage, uitgebracht op 8 maart 2018, leest u hier:

Onderzoeksrapportage Verwey-Jonker Instituut