Experiment Schulden & Beschermingsbewind

 

Waarom experiment Schulden & Beschermingsbewind?

In 'Doen wat nodig is' geven we aan dat in de casuïstiek van onze wijkteams er een forse oververtegenwoordiging terug te zien is van financiële problematiek bij inwoners. Schulden vormen een dominante problematiek en belemmeren inwoners om mee te doen. Een groot gedeelte van de schulden bestaat in de casuïstiek uit vorderingen van de overheid. We zien een veelvoud aan incassokosten die gemaakt worden door alle schuldeisers. Deze kosten wegen dikwijls niet meer op tegen de openstaande schuld. In veel casussen blijkt ook dat na een afgeronde betalingsregeling de inwoner de volgende maand opnieuw schulden maakt bij dezelfde schuldeiser. Inwoners vallen van de ene regeling in de andere.

Daarnaast signaleren we een explosieve stijging van de kosten voor bewindvoering in onze steden. Inwoners die geen regie kunnen voeren op hun eigen financiële huishouding krijgen van de rechter een beschermingsbewindvoerder toegewezen. De keuze van de bewindvoerder ligt bij de inwoner, de gemeente financiert. De enorme toename gaat ten koste van andere gemeentelijke uitgaven voor armoede- en schuldenbeleid. Daarbij signaleren we in de casuïstiek dat er vaak sprake is van ernstige tekortkomingen van de bewindvoering. We zien ook dat het de wijkteams aan preventieve instrumenten ontbreekt.

Lees hieronder hoe de werkgroep - onder leiding van Anke Sinnema van de gemeente Leeuwarden - bovenstaande opgepakt heeft in het experiment.

Aanpak beschermingsbewind


Eindhoven en Leeuwarden nemen vanuit City Deal Inclusieve Stad deel aan de pilots beschermings-bewind die door het ministerie van SZW worden geïnitieerd. In totaal gaan er zes gemeenten meedoen. 

In de pilot krijgt de gemeente de gelegenheid een alternatief aanbod voor passende financiële hulpverlening te doen, voordat beschermingsbewind is uitgesproken. De lokale rechtbank werkt in deze pilots samen met de gemeentelijke schuldhulp-verlening en een aantal betrokken beschermingsbewindvoerders. 

De rechtbanken Noord-Nederland en Oost-Brabant zijn bereid gevonden om mee te werken de pilots. Platform31 heeft van het ministerie van SZW de opdracht gekregen om een plan van aanpak voor deze pilots te maken:

Handreiking opzet pilot rechtbank, gemeenten en bewindvoering

Alternatieven 


Gemeenten kunnen een ander passend en toereikend alternatief aanbieden. Als deze dienstverlening de problemen van inwoners voldoende ondervangt, volgt meestal geen onder bewindstelling. 

Voor de City Deal Inclusieve Stad en met behulp van het G40-Stedennetwerk heeft Platform31 een onderzoek gestart naar het gemeentelijk aanbod in inkomensondersteuning voor financieel kwetsbare burgers en een afwegingskader voor sociaal werkers tussen dit (gemeentelijke) aanbod en beschermingsbewind.

Rapport 'Op weg naar een sluitende aanpak voor financieel kwetsbaren'


Quickscan beschermingsbewind


Voortvloeiend uit het onderzoek naar alternatieven voor beschermingsbewind is ook een Quickscan ontwikkeld voor sociaal werkers en andere professionals die te maken hebben met financieel kwetsbare mensen. 

Het helpt hen bij het maken van de keuze naar welke hulp doorverwezen moet worden. Hierbij is aandacht voor de factoren die van belang zijn bij de afweging tussen een gemeentelijke voorziening en beschermingsbewind. Gemeenten kunnen deze Quickscan verspreiden onder doorverwijzende partijen, zoals zorgaanbieders en wijkteams. 

De Quickscan is een hulpmiddel voor het doorverwijzen en is niet bedoeld om te bepalen of iemand beschermingsbewind nodig heeft of niet. Twee van onze City Deal-steden hebben een lokale versie van de Quickscan ontwikkeld.

Quickscan Beschermingsbewind

Wonen+


In Enschede heeft ongeveer 10% van de huurders een huurschuld. Zoals in veel gemeenten is ook hier de groep met schulden en bewindvoering al enkele jaren sterk groeiende. Per 1 september starten gemeente Enschede, woningcorporatie Domijn en Stadsbank Oost-Nederland met het experiment ‘Wonen+’. Gedurende het experiment wordt een deel van de huurders van Domijn met multiproblematiek ontzorgd, doordat hun financiële basisbehoeften geregeld worden. 

De dertig huishoudens uit het experiment komen in aanmerking voor een collectieve zorgverzekering die de gemeente inkoopt. Alle inkomsten van de huurder komen binnen op een aparte rekening bij de Stadsbank. De Stadsbank zorgt ervoor dat de inwoner niet rood kan staan en betaalt van de inkomsten de huur, de WA- en de inboedelverzekering, abonnementen voor tv, internet en onbeperkt bellen en de kosten voor energie, gas en water. Daarnaast regelt de Stadsbank voor de huurder zaken als huur- en zorgtoeslag, belastingaangifte, kwijtscheldingen en aanvragen voor armoederegelingen. 

De Stadsbank werkt met vaste leveranciers en dienstverleners. De besparing die vanuit de incasso- en bewindvoeringskosten ontstaat, wordt aangewend om de uitvoeringskosten van de Stadsbank te compenseren. Alle post afkomstig van de leveranciers wordt verstuurd naar de Stadsbank, niet meer naar de huurder. 

De bedoeling is om de mate van ondersteuning door de Stadsbank af te schalen, zodra de zelfredzaamheid van de huurder toeneemt. Het experiment duurt tot 1 januari 2018.

Pilot CJIB Wahv-vorderingen


In de pilot ‘Samenwerken bij Wahv-vorderingen’ wordt aan inwoners die hun verkeersboetes wel willen maar niet kunnen betalen, de mogelijkheid geboden een passende oplossing te vinden om hun rekeningen te kunnen voldoen. 

In deze pilot werkt het CJIB samen met de wijkteams van de Inclusieve Wijken. Via een interventie van het wijkteam wordt een betalingsregeling met het CJIB getroffen en dient de inwoner zich in te spannen voor een duurzame financiële situatie als onderdeel van zijn/haar ondersteuningsplan. 

Inmiddels worden ook CAK-achterstanden meegenomen in deze pilot. De pilot loopt sinds mei 2017 t/m december 2017 en zal worden geëvalueerd met de betrokkenen.

Belastingdienst & Manifestgroep


Met de Belastingdienst hebben wij afspraken over een opschalingsroute binnen de Belastingdienst voor inwoners van de Inclusieve Wijken die knelpunten ervaren en die via de reguliere dienstverlening van de Belastingdienst onvoldoende worden geholpen. 

Elk wijkteam uit een Inclusieve Wijk heeft een contactpersoon voor de Belastingdienst aangesteld. Via deze samenwerking willen we maatwerk-oplossingen mogelijk maken en systeemknelpunten beter in beeld krijgen.

Een soortgelijke afspraak is voor de vijf steden gemaakt met het CJIB. De gemeente Utrecht heeft in het kader van City Deal Inclusieve Stad ook geoefend met een vaste gemandateerde contactpersoon bij SVB, CAK en het UWV Werkbedrijf. Samen met de Belastingdienst zijn zij de belangrijkste schuldeisers van de overheid. Zij vormen gezamenlijk de ‘Manifestgroep’.